Ä°lk Anadolu Beylikleri
Tarih ile ilgili olarak bazen karıştırılan İlk Dönem Anadolu Beylikleri kavramına bir açıklama getirmek istiyorum.
İlk dönem  Müslüman Anadolu Türk Beylikleri denilince aklımıza dört tane beylik gelmelidir. Bunun dışında da Anadolu Beylikleri de olmuştur ama onlar Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ortaya çıkan ikinci dönem beyliklerdir. Yani  İlk Anadolu Beylikleri ile karıştırılmamalıdır.
İlk Anadolu Beylikleri şunlardır ;
SALTUKLULAR ( Erzurum ve civarında )
ARTUKLULAR ( Diyarbakır, Mardin, Harput civarında)
MENGÜCEKLİLER ( Erzincan, Sivas Divriği civarında )
DANİŞMENTLİLER ( Sivas ve çevresinde )
 İlk Anadolu Beyliklerinin hepsi Malazgirt Zaferi sonrasında kısa sürede kurulmuÅŸlardır. Malazgirt ile Anadolu’nun kapıları açılınca Anadolu’ya giren ve kuruldukları bölgelerde hakimiyet kuran bu Ä°lk dönem  Anadolu Beylikleri Anadolu’nun Ä°slamlaÅŸması ve TürkleÅŸmesi için büyük gayret göstermiÅŸlerdir.
Ä°lk  Anadolu Beylikleri Haçlı Seferleri’ne karşı Anadolu Selçuklu Devleti ile birlikte mücadele vermiÅŸlerdir.
Ayrıca ilk dönem  Anadolu Beylikleri’nin bulundukları bölgelerde çok önemli eserler yaptıklarını ve önemli imar faaliyetleriyle Anadolu’yu kalkındırdıklarını görüyoruz. Örnek olarak Sivas DivriÄŸi’deki Mengüceklilerden kalma DivriÄŸi Ulu Cami ve Darüşşifası verilebilir. Bu eser günümüzde Unesco Kültür Mirası listesindedir.
Ä°lk Anadolu  Beylikleri’nin yanı sıra ÇAKA BeyliÄŸi de Malazgirt sonrası Ege’de kurulan ve denizcilikte ileri giden bir Türk beyliÄŸidir. Çaka BeyliÄŸi hükümdarı ÇAKA BEY ; Ä°lk Türk denizcisidir.
Tarihçi TALHA GÖNÜLALAN
